ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆ: ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಮೆಚ್ಚುಗೆ

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ (World Bank) ‘ಪಾವರ್ಟಿ ಆಂಡ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಬ್ರೀಫ್’ (Poverty and Equity Brief) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತವು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ.

2011 ರಿಂದ 2023 ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ (Extreme Poverty) ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. 27.1 ರಿಂದ ಶೇ. 2.6 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ₹400 (4.20 ಡಾಲರ್ PPP) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಳ-ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. 57.7 ರಿಂದ ಶೇ. 16.1 ಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 49.6 ಕೋಟಿ (496 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಬಡತನದ ರೇಖೆಯಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರದ ನಡುವೆಯೂ ಈ ಸಾಧನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ?
ರೂಪಾಯಿಯ ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ (ಹಣದುಬ್ಬರ) ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಭಾರತ ಈ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:

PPP (ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಮಾನತೆ – Purchasing Power Parity) ಆಧಾರಿತ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ:

ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಡತನವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವಾಗ ಕೇವಲ ಡಾಲರ್-ರೂಪಾಯಿ ಕರೆನ್ಸಿ ವಿನಿಮಯ ದರವನ್ನು ನೋಡದೆ, PPP (2021 기준) ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ 1 ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಸಿಗುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಇದೆ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿದರೂ, ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಜನರ ನೈಜ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಈ ವರದಿ ತಯಾರಾಗಿದೆ.

ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಪಡಿತರ ಯೋಜನೆಗಳು:

ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ PM-GKAY ಉಚಿತ ಧಾನ್ಯ ಯೋಜನೆ, DBT ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ, MGNREGA ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆ) ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಆಸರೆಯಾಗಿವೆ. ಇವು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಬಡವರ ನೈಜ ಬಳಕೆಯ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯದಂತೆ ತಡೆದು ರಕ್ಷಿಸಿವೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಮಹಿಳೆಯರ ಉದ್ಯೋಗ ಭಾಗಿತ್ವ:

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವೇತನ ಸಹಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲೂ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕುಟುಂಬದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Household Consumption) ವೃದ್ಧಿಸಿದೆ.

ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (Digital Public Infrastructure):

UPI, ಆಧಾರ್ ಆಧಾರಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ-ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ನೆರವಾಗಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ಸವಾಲುಗಳು:
ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವಿಕ ವೇತನದ ಆಸ್ತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ (Real Wage Growth) ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ-ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಇನ್ನೂ ಇದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಸಂಸದ ತೇಜಸ್ವಿ ಸೂರ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ:
ಇತಿಹಾಸವು ಬಹುಶಃ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರನ್ನು ಲೀ ಕುಆನ್ ಯೂ (Lee Kuan Yew) ಮತ್ತು ಡೆಂಗ್ ಕ್ಸಿಯಾವೋಪಿಂಗ್ (Deng Xiaoping) ಅವರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ, ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸುಧಾರಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಾಧನೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾದುದಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದಾಜುಗಳು ಒಂದು ಅಸಾಧಾರಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತವೆ. 2011–12 ಮತ್ತು 2023–24ರ ನಡುವೆ ಸುಮಾರು 50 ಕೋಟಿ ಭಾರತೀಯರು ಕೆಳ-ಮಧ್ಯಮ-ಆದಾಯದ ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಮೇಲೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಬಡತನವು ಶೇ. 27.1 ರಿಂದ ಕೇವಲ ಶೇ. 2.6 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.

ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಸಂಭವಿಸಿದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ. ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ, ಯುದ್ಧಗಳು, ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳ ವ್ಯತ್ಯಯ ಮತ್ತು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ದಶಕವಿದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತವು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಆದರೆ ಮೋದಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅನನ್ಯವಾಗಿಸುವುದು, ಅವರು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣ.

ಆಧುನಿಕ ಸಿಂಗಾಪುರದ ಶಿಲ್ಪಿ ಲೀ ಕುಆನ್ ಯೂ ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, “ಯಾವೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಭಾರತವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಭಾರತದ ಅಸಾಧಾರಣ ಭಾಷಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಆಳುವಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಅವರು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಚೀನಾದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಷಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಆಳುವುದು ಹಾಗೂ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.

ಲೀ ಕುಆನ್ ಯೂ ಸಿಂಗಾಪುರವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಡೆಂಗ್ ಕ್ಸಿಯಾವೋಪಿಂಗ್ ಚೀನಾವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಅಸಾಧಾರಣ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸಿಂಗಾಪುರವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಗರ-ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಚೀನಾದ ಬದಲಾವಣೆಯು ಏಕ-ಪಕ್ಷೀಯ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.

ಭಾರತವು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಟಿ ಜನರು. ನೂರಾರು ಭಾಷೆಗಳು. ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಶಕ್ತಿಯುತ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮತೋಲನಗಳು (checks and balances).

ಈ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ದೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಾ, ಜನರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಜನಾದೇಶವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಗೆಲ್ಲುವುದು ರಾಜಕೀಯ ಚಾಣಕ್ಷತೆ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಅಪರೂಪದ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇವೆರಡೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ವಿರುದ್ಧವಾದುದಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೋದಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅದು ಬಹುಶಃ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ.

21ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಾನ್ ಸುಧಾರಕರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆದಾಗ, ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
==================

ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್‌ ಹೇಳಿದ್ದು:
ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026ರ ‘ಪಾವರ್ಟಿ ಆಂಡ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಬ್ರೀಫ್’ (Poverty & Equity Brief) ವರದಿಯು, ಭಾರತದ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ವೇಗವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಪ್ರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

ಈ ವರದಿಯು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ: 2011 ಮತ್ತು 2023 ರ ನಡುವೆ, ದಿನಕ್ಕೆ $4.20 ($4.20 a day) ಗಳ ಕೆಳ-ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕೆ 49.6 ಕೋಟಿ ಜನರು ಬಂದಿದ್ದು, ಬಡತನದ ದರವು ಶೇ. 57.7 ರಿಂದ ಶೇ. 16.1 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದಿನಕ್ಕೆ $3 ($3 a day) ಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ (Extreme Poverty) ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. 27.1 ರಿಂದ ಶೇ. 2.6 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಆರ್ಥಿಕ ಬಡತನದ ಮಾನದಂಡಗಳು 2021ರ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು (2021 purchasing power parity) ಬಳಸುತ್ತವೆ. 2017 ಮತ್ತು 2023 ರ ನಡುವೆ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 13.4 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದುಡಿಯುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಿಂತ ಸುಮಾರು ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯೋಗ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರು ವೇತನ ಸಹಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಕುಟುಂಬಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವೇಗದ ಪ್ರಗತಿಯು ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. ವರದಿಯ 2022ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ಶೇ. 99 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ತಲುಪಿದೆ.

ಬಲವಾದ ಬಳಕೆ ಆಧಾರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ (consumption growth), ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು — ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ — ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಹಸ್ತಾಂತರವೇ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು ಎಂದು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಗುರುತಿಸಿದೆ.

ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸುಸ್ಥಿರ ನೀತಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಸಮಗ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ತಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿವೆ. ಎನ್‌ಡಿಎ (NDA) ಸರ್ಕಾರವು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಇದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ, ಬಲವಾದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ದಕ್ಷ ತಲುಪಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಾವು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ, ನಮ್ಮ ಜನರ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಈಡೇರಲಿವೆ.
================

ಬಾವೊಶೆಂಗ್‌ ಗುಯುವೊ ಎಂಬುವರ ವಾದ:
ಚೀನಾ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಭಾರತವು ಇಂದಿಗೂ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಡ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ (ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ) ದೇಶವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, 2025 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ನಾಮಮಾತ್ರ ಜಿಡಿಪಿ (Nominal GDP) ಸುಮಾರು $19.5 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಭಾರತದ್ದು ಸುಮಾರು $4.0 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು; ಅಂದರೆ ಚೀನಾದ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 5 ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ತಲಾ ಜಿಡಿಪಿ (ನಾಮಮಾತ್ರ) ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ: ಚೀನಾ $13,900 ಹಾಗೂ ಭಾರತ $2,700 ಹೊಂದಿದ್ದು; ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ತಲಾ ಸರಾಸರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 5 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಅಂತರವು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

2025-26 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ದತ್ತಾಂಶವು, ಚೀನಾದಿಂದ ಭಾರತದ ಆಮದು ಸುಮಾರು $131.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ರಫ್ತು ಸುಮಾರು $19.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೊರತೆಯು (Deficit) ಸುಮಾರು $112 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಚೀನಾ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದಿಂದ ಭಾರತವು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಶೇ. 98.5 ರಷ್ಟು ವಸ್ತುಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತವು ಚೀನಾದ ಮಧ್ಯಂತರ (intermediate goods) ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಸರಕುಗಳ (capital goods) ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಂತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಬಲವಾದ ದೇಶೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ಈ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೊರತೆಯು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಅಸಮತೋಲನವು ನಿರಂತರ ನೀತಿ ಕಾಳಜಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
——————
ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳಾದ ಆಹಾರ, ವಸತಿ, ಆರೋಗ್ಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿವೆ.

ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

೧. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಗರೀಬ್ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಅನ್ನ ಯೋಜನೆ (PMGKAY):

ದೇಶದ 81 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಡ ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಪಡಿತರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು (ಅಕ್ಕಿ/ಗೋಧಿ) ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಡ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

೨. ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ಸಾಲ (Financial Inclusion)
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನ್ ಧನ್ ಯೋಜನೆ (PMJDY):

ಕೋಟ್ಯಂತರ ಬಡವರಿಗೆ ಉಚಿತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ನೆರವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಯಾವುದೇ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಡವರ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ (PMMY):

ಸಣ್ಣ ಉದ್ದಿಮೆದಾರರು ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ರೂ. 10 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಒದಗಿಸಿ, ಅವರು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

PM ಸ್ವೇನಿಧಿ ಯೋಜನೆ (PM SVANidhi):

ರಸ್ತೆಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ (Street Vendors) ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಿ, ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ.

೩. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಭದ್ರತೆ
ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ (PM-JAY):

ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ರೂ. 5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಉಚಿತ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್:

ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಉಚಿತ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಡವರ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.

೪. ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ (PMAY – ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ):

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಡ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಸ್ವಂತ ಪಕ್ಕಾ ಮನೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆ:

ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ಎಲ್.ಪಿ.ಜಿ (LPG) ಗ್ಯಾಸ್ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸಿ, ಸೌದೆ ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಿದೆ.

ಜಲ್ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ (ಹರ್ ಘರ್ ಜಲ್):

ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗೂ ನಲ್ಲಿಯ ಮೂಲಕ ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಸುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸಹಜ್ ಬಿಜ್ಲಿ ಹರ್ ಘರ್ ಯೋಜನೆ (ಸೌಭಾಗ್ಯ):

ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಡ ಮನೆಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.

೫. ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ
ಲಖ್‌ಪತಿ ದೀದಿ (Lakhpati Didi) initiative:

ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ (SHG) ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ, ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಬಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡ ಈ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬಡತನವನ್ನು ಶೇ. 2.6 ಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.

12 Years of PM Modi Government: How Welfare Schemes Transformed Lives
ಈ ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸುಧಾರಿಸಿವೆ ಎಂಬುದರ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
——————-

1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದಾಗ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಚನೀಯ ಮತ್ತು ಸವಾಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತ್ತು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗಿತ್ತು:

೧. ತೀವ್ರ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ತಲಾ ಆದಾಯ
ದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ತೀವ್ರ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಶೇಕಡಾ 80 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಬಡತನದ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದರು.

ಜನರ ಸರಾಸರಿ ಜೀವಿತಾವಧಿ (Life Expectancy) ಕೇವಲ 32 ವರ್ಷಗಳು ಆಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. 12 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು.

೨. ಹಿಂದುಳಿದ ಕೃಷಿ ವಲಯ
ದೇಶದ ಶೇ. 70 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತ್ತಾದರೂ, ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯು ಹಳೆಯದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಧರಿಸಿತ್ತು.

ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿ: ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಂದ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ರೈತರು ತೀವ್ರ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಬಳಿ ಸ್ವಂತ ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಅಭಾವ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಕ್ಷಾಮಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1943ರ ಬೆಂಗಾಲ್ ಕ್ಷಾಮ) ಸಂಭವಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಭಾರತವು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು.

೩. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕೈಮಗ್ಗ ವಲಯದ ನಾಶ
ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಭಾರತವು ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೈಮಗ್ಗ (Textiles) ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಮದು-ರಫ್ತು ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ದೇಶೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾದವು.

ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಯಿತು.

ಕಬ್ಬಿಣ, ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಆಲೆಗಳಂತಹ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಿಕ/ಬಂಡವಾಳ ಶಾಹಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.

೪. ದೇಶದ ವಿಭಜನೆಯ (Partition) ಭಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊಡೆತ
1947ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿಭಜನೆಯು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತ ನೀಡಿತು:

ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ನಷ್ಟ: ಸೆಣಬು (Jute) ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಫಲವತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ (ಈಗಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ) ಸೇರಿದವು. ಆದರೆ ಆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು.

ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಲಕ್ಷಾಂತರ ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಯಿತು.

೫. ಅಸಮರ್ಪಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ
ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ರೈಲ್ವೆ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಬಂದರುಗಳು ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ಮಾತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದವು.

ಸಾರಾಂಶ:
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ (Stagnant) ಮತ್ತು ಶೋಷಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜಿಡಿಪಿ (GDP) ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು ಶೇಕಡಾ 1 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಶೂನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಲೇ ಭಾರತವು ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯಂತಹ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇಂದಿನ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ.
====================

ಭಾರತವು 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದಾಗ ತೀವ್ರ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನೀತಿಗಳು, ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗಾಗಿ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

೧. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ (1947 – 1964)
ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು: ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಲು ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಬೃಹತ್ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು: ಭಾಕ್ರಾ-ನಂಗಲ್, ಹಿರಾಕುಡ್‌ನಂತಹ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ರೈತರಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳು (PSUs): ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.

೨. ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ (1964 – 1966)
‘ಜೈ ಜವಾನ್, ಜೈ ಕಿಸಾನ್’ ಘೋಷಣೆ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಆಹಾರ ಅಭಾವ ಉಂಟಾದಾಗ ರೈತರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಸಾಧಿಸಲು ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟರು.

ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೀರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅಡಿಪಾಯ: ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ‘ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೈರಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಬೋರ್ಡ್’ (NDDB) ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣರಾದರು.

೩. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ (1966 – 1977, 1980 – 1984)
‘ಗರೀಬಿ ಹಟಾವೋ’ (Garibi Hatao) ನಾದ: 1971ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯನ್ನೇ ಮುಖ್ಯ ಧೇಯ್ಯವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.

ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ (1969): 14 ಪ್ರಮುಖ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಿಸಿ, ಬಡವರು, ರೈತರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ದಿಮೆದಾರರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.

20 ಅಂಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (20-Point Programme): ಭೂ ಸುಧಾರಣೆ, ಬಡವರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು.

IRDP (ಸಮಗ್ರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ): ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಾಯಧನ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು.

೪. ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ (1984 – 1989)
ಜವಾಹರ್ ರೋಜಗಾರ್ ಯೋಜನೆ (JRY): ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಬಡವರಿಗೆ ನೇರ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ: ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು (ನೇರ ಫಲಾನುಭವಿ ತಲುಪುವಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ).

ಟೆಲಿಕಾಂ ಕ್ರಾಂತಿ: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.

೫. ಪಿ. ವಿ. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ (1991 – 1996)
LPG ಸುಧಾರಣೆಗಳು (ಉದಾರೀಕರಣ, ಖಾಸಗೀಕರಣ, ಜಾಗತೀಕರಣ): 1991ರ ঐতিহাসিক ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.

ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ: ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು, ಇದು ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತು ಬಡತನ ದರ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

೬. ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ (1998 – 2004)
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಗ್ರಾಮ್ ಸಡಕ್ ಯೋಜನೆ (PMGSY): ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲಕ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ನಗರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು.

ಸರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭಿಯಾನ (SSA): ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಬಡ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಭವಿಷ್ಯದ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.

ಅಂತ್ಯೋದಯ ಅನ್ನ ಯೋಜನೆ: ಸಮಾಜದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯ ವಿತರಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು.

೭. ಡಾ. ಮನ್‌ಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ (2004 – 2014)
MGNREGA (ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆ): ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 100 ದಿನಗಳ ಖಾತರಿ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾನೂನನ್ನು ತಂದರು. ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡತನವನ್ನು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿಸಿತು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ (NFSA): ದೇಶದ ಶೇ. 67 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಸಿಗುವಂತೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು ನೀಡಿದರು.

ಆರ್‌ಟಿಇ (ಶಿಕ್ಷಣ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ): ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.

೮. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ (2014 – ಪ್ರಸ್ತುತ)
ಜನ ಧನ್, ಆಧಾರ್ & ಮೊಬೈಲ್ (JAM ತ್ರಿವಳಿ): ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ಸರ್ಕಾರದ ಧನಸಹಾಯ ನೇರವಾಗಿ ಬಡವರ ಖಾತೆಗೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.

PM-GKAY (ಉಚಿತ ಪಡಿತರ ಯೋಜನೆ): 80 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಡವರ ಕನಿಷ್ಠ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ & ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ: ಉಚಿತ ₹5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಬಡವರಿಗೆ ಪಕ್ಕಾ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

ಫಲಿತಾಂಶ: ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ತೀವ್ರ ಬಡತನದ (Extreme Poverty) ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. 2.6 ಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಾರಾಂಶ:
ಆರಂಭಿಕ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರೆ, ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ನೇರ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.
============
ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಆದಾಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸೇವಾ ವಲಯ (Services Sector), ಉತ್ಪಾದನಾ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣ ವಲಯ (Manufacturing & Construction Sector), ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (Digital Public Infrastructure) ವಲಯಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಲಯದ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

೧. ಸೇವಾ ವಲಯ (Services Sector) – ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕ ಶಕ್ತಿ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೃಹತ್ ವಲಯವಾಗಿರುವ ಸೇವಾ ವಲಯವು ಜಿಡಿಪಿಗೆ (GDP) ಶೇಕಡಾ 50 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಐಟಿ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್: ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸಾರಿಗೆ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯ (Hospitality): ಅರೆ-ಕೌಶಲ್ಯ (Semi-skilled) ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯರಹಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.

೨. ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವಲಯ (Construction & Infrastructure)
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಅರೆ-ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಬಡವರನ್ನು ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬಡತನದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲು ಈ ವಲಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ರಸ್ತೆ, ಹೆದ್ದಾರಿ, ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳು: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಂತಹ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ದೈನಂದಿನ ವೇತನ ಸಹಿತ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು (Wage Employment) ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.

ನಗರ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಆಸರೆ: ಕೃಷಿ ವಲಯದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಜನರಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಈ ವಲಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ.

೩. ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯ (Manufacturing Sector & MSMEs)
ಪಿಎಲ್‌ಐ (PLI – Production Linked Incentive) ಯೋಜನೆಗಳು: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮೊಬೈಲ್ ತಯಾರಿಕೆ, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಜವಳಿ (Textiles) ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶೇಕಡಾವಾರು ಉದ್ಯೋಗ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳು (MSME): ಕೃಷಿಯ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ (ಸುಮಾರು 11 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು) ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ವಲಯ ಇದಾಗಿದೆ.

೪. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯ (Digital Infrastructure / FinTech)
ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಹ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ, ಭಾರತದ ಬಡತನ ಇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ’ದ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ:

ಯುಪಿಐ (UPI) ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್: ರಸ್ತೆಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಕಾರರು ಹಾಗೂ ಆಟೋ ಚಾಲಕರು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯ ಪಡೆಯಲು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.

ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (Direct Benefit Transfer – DBT): ಸರ್ಕಾರದ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಹಣವು ಯಾವುದೇ ಸೋರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಡವರ ಖಾತೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವರ ನೈಜ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.

೫. ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಆಧುನಿಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆ (Agri-Processing)
ಇಂದಿಗೂ ಶೇ. 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ:

ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ (Food Processing) ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ (Dairy): ಕೇವಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗದೆ, ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮೂಲದ ಉಪ-ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆದಾಯ ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿವೆ.

ಸಾರಾಂಶ
ಹಿಂದೆ ಭಾರತವು ಕೇವಲ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಉತ್ಪಾದನೆ (Manufacturing), ನಿರ್ಮಾಣ (Construction) ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳ (Digital Services) ಸಮ್ಮಿಲನವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಡತನವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಲು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.